Managed hosting door True
Deze opinie is van een externe deskundige. De inhoud vertegenwoordigt dus niet noodzakelijk het gedachtegoed van de redactie.

Implementeren van de webrichtlijnen hele klus

 

Computable Expert

Roy Wasse
Directeur, OpenValue. Expert van Computable voor de topics Datamanagement, Development en Beheer.

Vanaf eind dit jaar is het voor alle rijksoverheidswebsites verplicht dat ze aan de webrichtlijnen voldoen. Deze schrijven voor aan welke kwaliteitseisen en standaarden webpagina’s van publieke (en semi-publieke) websites moeten voldoen. Hierbij gaat het niet alleen om het toegankelijk maken van webcontent voor gebruikers met een (visuele) handicap zoals vaak wordt gedacht. De richtlijnen zijn namelijk ontwikkeld om naast de toegankelijkheid, ook de duurzaamheid, uitwisselbaarheid en vindbaarheid van webcontent te vergroten.

De richtlijnen zijn vastgesteld  in een ministerraadsbesluit en dus niet wettelijk bepaald. Wanneer men er niets mee doet, zullen er ook geen sancties volgen, zie ook het Besluit Kwaliteit Rijksoverheidswebsites. Er is echter wel een actieve lobby in de Kamer om de webrichtlijnen in de wet vast te leggen. Lokale overheden hebben zich daarnaast samen met de landelijke overheden aan de richtlijnen gecommitteerd in een gezamenlijk vastgelegde verklaring voor ‘een betere dienstverlening en e-overheid’. In deze verklaring  wordt ook nagestreefd voor 2010 te voldoen aan de richtlijnen. 

Op dit moment zijn er nog veel lokale en landelijke websites die niet voldoen, volgens een artikel op Webwereld van maart jongsleden voldoet bijvoorbeeld maar liefst 98 procent van gemeentesites nog niet. Het is dus nu  noodzaak om de noodzakelijke maatregelen te treffen om voor het eind van 2010 te voldoen.

Overheden en bedrijven staan voor de uitdaging hun websites zó te bouwen dat ze zowel voor mensen als voor browsers en zoekmachines optimaal toegankelijk zijn. De webrichtlijnen helpen daarbij. Hiertoe is een set van 125 richtlijnen opgesteld waaraan website moet voldoen. Integraal onderdeel hiervan zijn de WCAG 1.0 standaarden voor toegankelijkheid, zowel prioriteit 1 als 2.  Daarnaast zijn er ook een aantal additionele richtlijnen opgenomen specifiek voor Nederland.

Naar verwachting wordt er later dit jaar een tweede versie van de webrichtlijnen gepubliceerd, deze is meer toegespitst op moderne webtechnieken in dynamische web sites. Het is nog niet bekend wanneer deze webrichtlijnen verplicht worden gesteld. Afgelopen April stond een openbare review gepland, maar deze moet nog plaatsvinden. Het is nog niet bekend wanneer aan versie 2 moet worden voldaan.
Toetsing op de webrichtlijnen kan voor 47 van de 125 richtlijnen automatisch worden uitgevoerd, zie http://www.webrichtlijnen.nl/toetsen/. De overige richtlijnen moeten dus handmatig worden gecontroleerd. Bij een succesvolle toetsing van een door de stichting Drempelsvrij geaccrediteerde deelnemer kan het waarmerk ‘Drempelvrij’ worden verleend. Vooralsnog zijn hiertoe 2 partijen in Nederland gemachtigd, namelijk Stichting Accessibiliy & Qualityhouse. Sogeti heeft momenteel een aanvraag lopen om als derde partij in Nederland het waarmerk te mogen verlenen, en verwacht dit op korte termijn te verkrijgen.

Omgaan met richtlijnen

Om te borgen dat een project voldoet aan de webrichtlijnen moet er tijdens alle facetten van de realisatie en implementatie rekening worden gehouden met de webrichtlijnen. Hieronder zijn aandachtspunten weergegeven.

Opstellen requirements Er zijn technieken die niet compatibel zijn met de webrichtlijnen, een voorbeeld hiervan is Flash. Hiervoor zal alternatieve content getoond moeten worden, de alternatieven moeten ook worden gespecificeerd. Daarnaast moet worden voorkomen dat zogenaamde user generated content zonder screening op de website verschijnt en kan ondersteuning voor sommige browser niet worden gegarandeerd (met name Internet Explorer 6).
Pakketselectie
Het is zo dat een aantal CMS'en en portalproducten niet aanpasbare HTML, javascript of CSS genereren waardoor het bijzonder moeilijk wordt om te voldoen aan de richtlijnen. SharePoint 2007 is hier een voorbeeld van. Dit geldt natuurlijk ook voor te integreren 3rd party oplossingen, met name closed source varianten. Daarnaast is het interessant om te kijken naar standaardoplossingen die pakketten bieden om te voldoen aan toegankelijkheidstandaarden, dit kan behoorlijk schelen veel implementatietijd schelen.

Technische implementatie Tijdens de technische implementatie moet het meest rekening worden gehouden met richtlijnen. Hoe moet je bijvoorbeeld beginnen aan een website die aan de webrichtlijnen moet voldoen? Welke stappen moet je daarvoor nemen? Er zijn een aantal principes die je aan moet houden:
- Houdt structuur en vormgeving gescheiden.
Gebruik (x)html om de structuur te bouwen, gebruik css voor de vormgeving. Gebruik dus geen tabellen om de lay-out te bepalen en gebruik geen inline-styles.
- Bouw gelaagd.
Dit principe is een manier van bouwen waarbij inhoud in verschillende lagen van methode of technologie wordt ‘gestapeld'. Bij het falen van een laag of het gebrek aan ondersteuning voor die laag, wordt de inhoud aangeboden via de laag daaronder.
Een voorbeeld:
Laag 1: Informatie wordt overgebracht door middel van een flash-banner.
Laag 2: Iemand die geen flash plug-in heeft ziet een image met dezelfde informatie.
Laag 3: Iemand die ook geen plaatjes kan zien krijgt de informatie als tekst te zien (een alt-tag bijvoorbeeld).
- Reken niet op optionele technologie.
Een kenmerk van een gelaagd gebouwde website is dat de bezoeker voor de toegang tot de inhoud niet afhankelijk is van een bepaalde, optionele technologie. Webontwikkelaars moeten daarom bij het bouwen niet rekenen op ondersteuning voor optionele technologie. Zo mag een bezoeker niet afhankelijk zijn van CSS (Cascading Style Sheets) om door de site te kunnen navigeren, of van client-side scripts om een formulier in te kunnen vullen. Dit betekent dat webbouwers optionele technologieën mogen gebruiken, zolang deze de inhoud complementeren en geen voorwaarde vormen voor de toegang tot de inhoud.

Herbouw bestaande websites Deze regels gelden vooral voor nieuw te bouwen websites en webapplicaties. Wanneer een bestaande website aangepast moet worden zijn de mogelijkheden vaak minder. Principes van scheiding en gelaagd bouwen kunnen slechts beperkt worden toegepast op bestaande websites. Op een bepaald moment zal het meer moeite en tijd kosten om aspecten van de site aan te passen dan wanneer de site volledig opnieuw zou worden gebouwd. Houdt in de gaten dat deze productiefilosofieën niet een doel op zichzelf zijn, maar een middel. De voordelen die de principes van scheiding en gelaagdheid hebben, zijn doelen. Dit is geen zwart-wit situatie: hoe meer doelen bereikt worden, hoe beter.

Functionele implementatie Het beoogde CMS moet sjablonen bieden die borgen dat er wordt voldaan aan de webrichtlijnen. Daarnaast moet het CMS controles of waarschuwingsfuncties bevatten die de redacteur informeert over het niet voldoen van handmatig opgevoerde content. Ook kan middels een werkstroom (workflow) worden geborgd dat iedere pagina voor publicatie aan een controle wordt onderworpen.

Organisatorische implementatie Een aantal richtlijnen kan niet technisch of functioneel worden afgedwongen, deze hebben betrekking op de kwaliteit van de tekst. Een voorbeeld hiervan is richtlijn R-pd-8-3. Deze schrijft voor dat ‘de minimale hoeveelheid tekst moet worden gebruikt om toe te lichten waar de link heenleid'. Een ander voorbeeld is richtlijn R-pd.22.1, deze geeft aan dat er taal moet worden gebruikt die de bezoeker begrijpt. Dergelijke richtlijnen hebben meer met goed auteurschap te maken. Om te borgen dat aan dergelijke richtlijnen is het nodig om de redactie hierin te trainen.

Tot slot

Ook al worden alle aandachtspunten meegenomen, dan kan het nog steeds voorkomen dat een website niet voldoet aan de richtlijnen. Dit kan bijvoorbeeld plaatsvinden doordat er user Generated Content (zoals een reactie op een artikel, een gebruikersreview of een forum bericht) terechtkomt op de website wordt geplaatst, en bronsysteem onjuiste HTML genereert of links naar externe websites niet meer werken. Het devies hiervoor is om actief te monitoren. Dit zal overigens het halen van het waarmerk zelf niet in de weg staan, dit is namelijk een jaarlijkse momentopname.
Al met al vergt het voldoen aan de webrichtlijnen in de diverse facetten van het project veel aandacht. Een uitgebreide handleiding voor het toepassen van de webrichtlijnen uitgewerkt per rol en per proces is te vinden op http://www.webrichtlijnen.nl/handleiding/.

Dit artikel is tot stand gekomen met inbreng van Martijn Vugteveen, webdesigner bij Sogeti Nederland.

Dit artikel is afkomstig van Computable.nl (https://www.computable.nl/artikel/3360396). © Jaarbeurs IT Media.

?


Lees meer over


 
Vacatures

Stuur door

Stuur dit artikel door

Je naam ontbreekt
Je e-mailadres ontbreekt
De naam van de ontvanger ontbreekt
Het e-mailadres van de ontvanger ontbreekt

×
×